توجّه دادن مسلمانان به روح حج و حقيقت آن است . روح همهء عبادت‌ها - كه حج ، جامع‌ترين آنهاست - ، حاكميت نظام مبتنى بر توحيد به رهبرى امام عادل در جامعه است ؛ زيرا تنها در سايهء چنين نظامى است كه ارزش‌هاى الهى ، امكان تحقّق و بالندگى پيدا مىكنند و چنان كه از امام رضا عليه السلام گزارش شده است ، امامتِ امام عادل ، اساس بالندگى اسلام ، محسوب مىگردد : إِنَّ الإمامَةَ أُسُّ الإسلامِ النّامى . « 1 » امامت ، ريشهء بالندهء اسلام است . و بر اين اساس ، رهبرىِ امامان عادل - كه جلوهء حاكميت توحيدند - ، روح و جوهر و حقيقت حج است ، و حجّى با حقيقتْ همراه است كه در سايهء رهبرى امامان عادل ، و برائت از رهبرى زمامداران جائر - كه جلوهء حاكميت شرك و طاغوت‌اند - ، انجام گردد ؛ زيرا سراسر حج ، لبّيك‌گويى به يگانگى خداوند متعال ، و برائت جُستن از مطلقِ شرك و مشرك است و بدين سان ، حجّى كه با نظام توحيدى و امامت - كه جلوه‌گاه آن است - پيوند نخورد ، حجّ حقيقى نيست ؛ بلكه حجّ جاهلى است ، چنان كه محدّث بزرگوار ، شيخ كلينى ، از يكى از ياران امام باقر عليه السلام به نام فُضَيل ، روايت كرده كه مىگويد : نَظَرَ [ أبُو جَعفَرٍ عليه السلام ] إِلى النّاسِ يَطُوفُونَ حَولَ الكَعْبَةِ ، فَقالَ : هكَذا كانوا يَطُوفونَ فى الجاهِلِيَةِ ، إنَّما امِرُوا أَنْ يَطوفوا بِها ، ثُمَّ يَنفِروا إلَينا فَيُعلِموُنا وَلايَتَهُم وَمَودَّتَهُم ، وَيَعرِضوا عَلَينا نُصرَتَهم ، ثُمَّ قَرَأَ هذِهِ الآيَةَ : « فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ » « 2 » . « 3 » امام باقر عليه السلام به مردمى كه بر گِرد كعبه طواف مىكردند ، نگاه كرد . سپس فرمود : « در جاهليّت ، اين گونه طواف مىكردند » . سپس فرمود : « همانا به آنان دستور دادند كه بر گِرد

--> ( 1 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 200 ، ح 1 . ( 2 ) . سورهء ابراهيم ، آيهء 37 . ( 3 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 392 ، ح 1 .